Về nước : Khi tình thân quý hơn quà cáp

 

Ảnh do Gemini tạo

  

Mỗi dịp Tết đến xuân về, hay khi những chuyến bay từ phương xa đáp xuống, tôi lại thấy những nụ cười rạng rỡ của những người bạn trở về thăm quê. Sau bao năm xa cách, hội ngộ lúc nào cũng đong đầy cảm xúc. Thế nhưng, có một thực tế mà vì quá thân tình nên chúng ta ít khi nói thẳng: Việt Nam bây giờ khác xưa nhiều lắm.

Nhiều bạn xa quê lâu ngày vẫn giữ trong ký ức hình ảnh một đất nước của hai, ba mươi năm trước với suy nghĩ: "Về quê mình chắc còn thiếu thốn, cái gì cũng khó kiếm". Nhưng nếu thực sự bước chân vào nhịp sống hôm nay, có lẽ bạn sẽ giật mình. Việt Nam không còn là một vùng "nông thôn" chậm bước. Những siêu thị lớn hàng hóa tràn trề, đủ cả các nhãn hiệu nổi tiếng thế giới; những quán cà phê thiết kế tinh tế, những nhà hàng đủ phong cách mọc lên khắp nơi.

Ngày xưa, hai chữ "Việt kiều" gắn liền với cái vẻ oai phong, đi kèm là những chai dầu gội, cục xà bông Coast hay gói kẹo ngoại làm quà. Nhưng giờ đây, những món quà ấy đôi khi lại gây khó xử cho người nhận, bởi chưa chắc đã phù hợp với nhu cầu hay thói quen sử dụng hiện giờ.

Vì vậy, tôi chỉ mong các bạn đừng tự đặt áp lực lên vai mình trong mỗi chuyến trở về.

Đừng để vali quà cáp nặng trĩu làm mệt mỏi đôi chân, cũng đừng để những tính toán "phải bao, phải đãi" làm nặng nề tâm trí. Vô tình, chuyến về thăm nhà lại trở thành một "gánh nặng" tinh thần cho cả đôi bên. Trong khi đó, điều chúng ta khao khát nhất thực ra chỉ là được gặp lại nhau.

Tôi có những người bạn định cư xa xứ, mỗi lần họ về chỉ cần một tin nhắn giản đơn: "Ra cà phê không?". Thế là ngồi bên nhau, nhâm nhi vị đắng quen thuộc, kể cho nhau nghe những thăng trầm của cuộc đời. Ai uống gì tự trả, hoặc thân quá thì chia đôi một cách nhẹ lòng. Không ai mong chờ sự bao đãi, cũng không ai thấy ngại ngần vì thiếu quà cáp.

Như Tết vừa rồi, tôi rất muốn mời bạn đến nhà dự bữa cơm chiều mồng Một hay ngồi lại bên mâm cơm hóa vàng mồng Ba để hưởng cái không khí Tết xưa của người Hà Nội. Nhưng rồi vì các bạn bận rộn với những lịch trình riêng, những lễ nghi thăm hỏi mà không thành. Thật là một điều đáng tiếc...

Bởi suy cho cùng, chúng ta trở về cốt là để tìm lại chính mình, tìm lại những ký ức gắn bó tại nơi mình đã sinh ra và lớn lên. Dù diện mạo vật chất có thay đổi nhanh đến thế nào, thì vẫn có những thứ mãi mãi là "vô giá": đó là cái Tình mà không món quà đắt tiền nào có thể mua được.

Gửi những người bạn phương xa: Hãy cứ về khi thấy nhớ, hãy cứ gặp khi thấy thương. Đừng ngại ngần vì mình không mang theo "cả thế giới" trong vali, bởi chỉ cần bạn mang theo nụ cười và sự chân thành, quê hương luôn rộng mở vòng tay đón đợi.

Chỉ cần còn nhớ đến nhau, còn ngồi lại được với nhau, bấy nhiêu thôi đã đủ ấm lòng cho một chuyến trở về.

Lan man về Nước Mắm

 

 

Tranh nhờ Gemini tạo

 Có những "cơn nghiện" rất lành và cũng rất Việt. Với mình, đó là nước mắm. Mọi người hay bảo món này chấm sốt này mới hợp, món kia phải dùng tương nọ mới ngon, nhưng riêng mình, từ miếng bánh chưng ngày Tết, miếng thịt gà luộc, rồi đến thịt ba chỉ, đậu rán, rau luộc... tất cả chỉ thực sự "chuẩn vị" khi có bát nước mắm màu mật ong vắt thêm nửa quả chanh và vài lát ớt đỏ cay nồng hoặc thêm chút hạt tiêu.

Thế nhưng, đi chợ mua mắm bây giờ cũng là một sự cân nhắc đầy thú vị giữa cái mình biết và cái mình chọn.

Hôm nay ra chợ, mình đứng hình mất mấy giây khi chị bán hàng đon đả chào mời chai mắm nhĩ nửa lít giá chỉ 50k.

Thú thật, mình không chọn và cái sự "chê rẻ" đó làm chị bán hàng ngạc nhiên ra mặt. Sau một hồi nâng lên đặt xuống, mình chọn chai 80k. Chênh nhau 30k, chỉ bằng một ly cà phê vỉa hè thôi, nhưng với mình, đó là khoảng cách của sự yên tâm.

Tại sao lại phải "nghi ngờ" cái rẻ? Nếu lật lại cuốn sổ tay kinh nghiệm của những ngư dân kỳ cựu vùng Nam Ô, ta sẽ thấy một thực tế đầy sức nặng: Để có được một lít nước mắm truyền thống chuẩn chỉnh, người ta cần tới 2-3kg cá cơm tươi rói cùng muối hạt tinh khiết. Cá và muối phải "vật lộn", "ôm ấp" nhau trong thùng gỗ suốt 18 đến 24 tháng ròng rã mới ra được nước mắm.

Hãy thử làm một phép tính nhỏ: Với một chum ủ 40kg cá, người thợ chỉ rút được vỏn vẹn 12 lít mắm nhĩ – thứ nước cốt tinh túy nhất, đầu tiên nhất rò rỉ qua lỗ thông dưới đáy thùng. Nếu tính giá cá cơm tươi dao động từ 40k đến 60k/kg, cộng thêm công xá, tiền hũ, tiền đợi chờ ròng rã hai năm trời... thì cái giá 80k cho nửa lít mắm thực sự là một mức giá rất sát với giá trị lao động của người làm nghề.

Nhiều người hay nhầm lẫn giữa mắm nhĩ và mắm lọc. Mắm lọc (loại 2, loại 3) là khi người ta đổ thêm nước muối vào bã cá đã rút cốt để tận dụng nốt phần cá còn lại. Nó thường mặn hơn, mùi nồng hơn và tất nhiên là rẻ hơn. Còn mắm nhĩ? Nó là sự tinh khiết, là cái hậu vị ngọt sâu của đạm cá tự nhiên mà không một loại nước chấm pha chế sẵn nào với đầy rẫy chất điều vị có thể giả mạo được.

Chọn chai mắm 80k, mình thấy lòng yên tâm. Đó không phải là chuyện khoe khoang hay sính đồ đắt tiền, mà đơn giản là mình hiểu rõ giá trị của giọt mắm mình dùng.

Mình biết cái vị đậm đà kia không đến từ hóa chất mà đến từ biển cả và sự kiên nhẫn của con người. Có những thứ không thể đốt cháy giai đoạn, cũng như việc chọn một chai mắm ngon chính là cách mình trân trọng bữa cơm của gia đình. Đừng để những nhãn mác giá rẻ đánh lừa vị giác của mình.

Vợ mình đi chợ, nhưng cái mũi và cái lưỡi của mình mới là 'vị giám khảo' khó tính nhất. Từ vị mặn mòi nồng nàn của Cát Hải hay cái ngọt hậu sâu thẳm của nước mắm Phú Quốc truyền thống, rồi Phan Thiết, 584 bây giờ, hành trình đi tìm một giọt mắm chuẩn vị sao mà khó thế. Giữa một đất nước là cái nôi của nước mắm, mà người ta phải chật vật với thật - giả để tìm lại vị xưa, âu cũng là một nỗi buồn. 

Đúng là cái "buồn" nhất của người sành ăn không phải là thiếu tiền, mà là có tiền cũng chưa chắc mua được cái Chân thật.

Chiều nay, bếp nhà lại thơm mùi mắm nhĩ. Chén nước mắm dầm ớt cay xè đặt cạnh đĩa thịt luộc bốc khói. Ăn một miếng, thấy cả vị mặn của biển, vị nắng của miền Trung ...

Hóa ra, đôi khi chỉ cần chi thêm vài chục ngàn để đổi lấy một giá trị thật, bữa cơm bỗng dưng ngon hơn hẳn. Còn bạn, chén nước mắm nhà bạn hôm nay vị thế nào?

Thêm tý:  Mấy lão cao bồi già bên phố chia sẻ:

Cầm chai mắm soi ngược lên nắng hoặc ánh đèn. Mắm nhĩ chuẩn phải trong vắt, màu nâu cánh gián sậm chứ không đục. Nếu thấy có cặn lơ lửng hay màu đỏ rực bất thường, đó có thể là phẩm màu hoặc mắm đã pha chế.

Lắc nhẹ chai, mắm nhĩ có độ đạm cao sẽ tạo ra những bọt khí nhỏ li ti, bám rất lâu vào thành chai rồi mới tan dần. Nước mắm loãng hoặc mắm công nghiệp bọt sẽ to và tan rất nhanh như nước lã.

Nghiêng chai, ta sẽ thấy nước mắm hơi sánh nhẹ, bám một lớp màng mỏng trên thành cổ chai. Đó chính là cái "tinh" của đạm cá sau hai năm trời ủ chượp.

Nước mắm ngon, đôi khi chỉ cần nhìn bằng mắt thôi đã thấy... thèm rồi!

 

Nước mắm nhĩ nhỏ tý tách vào cái tĩn bụng bầu, đất nung - ChatGPT tạo. 

Chỉ mắm thật, đủ “lực”, đủ đạm mới chịu được tĩn. Mắm loãng, mắm pha, để lâu trong tĩn là hỏng ngay.