Chùa Báo Ân (hay chùa Liên Trì) là
ngôi chùa cổ bề thế bậc nhất thành Thăng Long xưa (tôi chưa thu thập đủ thông tin về Chùa nên không dám đăng ở đây), tọa lạc tại bờ Đông hồ Gươm (vị trí
Bưu điện Hà Nội hiện nay). Ngôi chùa bị phá dỡ vào năm 1888. Nên phần lớn hiện tại, rất ít người biết đến.
Vì thế, các
hình ảnh cuối thế kỷ 19 là chứng nhân thể hiện sự tồn tại vật chất của Chùa. Những bức ảnh này do các nhiếp ảnh gia người Pháp chụp trước hoặc
ngay trong thời điểm chùa bị triệt giải:
- Bộ
ảnh của bác sĩ Hocquard (1884): Bác sĩ quân y người
Pháp - Hocquard đã chụp lại toàn cảnh ngôi chùa, ghi lại rõ nét quy mô 180
gian, các hành lang quanh hồ sen và kiến trúc chạm khắc đặc trưng thời Nguyễn.
- Ảnh tư liệu của hãng đấu xảo và quân
đội Pháp (khoảng 1886 - 1888): Ghi lại hình ảnh ngôi chùa trước khi
bị san phẳng để mở rộng không gian quy hoạch thành phố thuộc địa.
- Các nguồn rải rác tôi thu nhận được qua các trang đăng công khai, liên quan đến Phật giáo, nhân chủng hoặc văn hóa mà có.
Một bức vẽ thể hiện quy mô hoành tráng, bề thế của chùa Báo Ân
Cổng chùa Báo Ân
Tháp Hòa Phong, cổng ra Hồ Gươm từ chùa Báo Ân
Lối vào chùa năm 1885. Công trình ngoài cùng là tháp Hòa Phong. Nối
với tháp Hòa Phong là một cánh cổng nhỏ, phía sau là một cổng khác,
trong cùng là tháp chuông.
Khung cảnh nhìn từ cổng trong chùa Báo Ân, 1885
Từ trong khuôn viên chùa nhìn ra phía tháp chuông
Chùa Báo Ân nhìn từ bên ngoài. Công trình bên trái là tháp chuông, bên phải là chính điện, 1885
Chính điện của chùa Báo Ân, 1885
Một bức ảnh chụp chùa Báo Ân từ trên cao, thập niên 1890
Có
những bài hát không chỉ để nghe, mà là để ta soi lại một phần đời đã qua của
chính mình. Với tôi, bài hát "Giã từ
dĩ vãng", nó cũng vậy.
Ca khúc "Giã từ dĩ vãng" được
nhạc sĩ Nguyễn Đức Trung sáng tác
dành riêng cho bộ phim truyền hình cùng tên của đạo diễn Đinh Đức Liêm. Cho đến
nay, tác phẩm ấy vẫn đứng độc lập như một chứng nhân cho một thời kỳ hoàng kim
của khí nhạc và điện ảnh nước nhà.
Lời ca của bài hát là một cuộc đấu
tranh nội tâm đầy giằng xé giữa việc hoài niệm, níu kéo quá khứ và sự dũng cảm
bước tiếp. Những hình ảnh giàu sức gợi như "tiếng còi tàu xé tan cõi lòng" hay nỗi lạc lõng nơi đất khách
quê người đã lột tả sâu sắc niềm nuối tiếc về một thời vàng son nay đã hóa hư
vô. Giai điệu bản nhạc vừa mang nét trầm buồn, hoang hoải, lại vừa chứa đựng sự
vùng vẫy kiên cường. Qua đó, tác giả như muốn nhắn nhủ rằng: dù nhân thế có xoay vần và dĩ vãng có nhiều
cay đắng đến đâu, ta vẫn phải học cách buông bỏ những nỗi đau để tìm lại sự
thanh thản trong tâm hồn.
Một chi tiết thú vị là ban đầu, ca khúc
này vốn được giao cho một giọng ca khác. Nhưng như một sự sắp đặt của định mệnh,
bài hát cuối cùng lại thuộc về Phương Thanh. "Giã từ dĩ vãng" đã trở
thành bệ phóng đưa tên tuổi của cô vụt sáng, thiết lập vị thế của một trong những
ngôi sao ca nhạc hàng đầu Việt Nam lúc bấy giờ.
Nghe lại ca khúc, ta mới thấy giọng ca
của Phương Thanh ngày ấy mang đậm chất Pop-Rock đặc trưng không thể trộn lẫn: đó là chất giọng nữ trầm (alto) khàn đục,
dày dặn và đầy gai góc. Sự hòa quyện giữa kỹ thuật gằn giọng tự nhiên, cách
nhả chữ sắc lẹm cùng cảm xúc bộc phát từ một tâm hồn từng trải đã biến
"Giã từ dĩ vãng" thành một bản tình ca cô đơn, bi tráng nhưng cũng đầy
khát vọng vươn lên.
Nói thật, tôi đã chép đầy đủ lời bài hát đó vào đây. Nhưng rồi, nhất là bài đăng quá dài, người đọc mệt. Thứ nữa là, kể ra, có nhời bài hát ta có thể ngân nga, nhấm nháp nó khi nghe Phương Thanh hát, nhưng thôi, để quá khứ theo lời ca thấm nhẽ lại hay nên thôi, các bạn bỏ qua nhé cho phần lời.
Thời
gian đi qua, thi thoảng gặp lại giọt âm thanh gai góc đầy khát vọng ngày ấy của
Phương Thanh qua bài hát “Giã từ dĩ vãng” thì ta vẫn thấy vẹn nguyên niềm rung
động. Xin gửi lại chút giai điệu hoài niệm này đến những tri âm, để rồi “cho ta mong nhớ yêu thương người mãi mãi thôi”.
