Tranh do AI tạo
Nhân đọc sách của Ngài Nguyễn Hiến Lê nên cũng hàm hồ bình luận vài ý. Ông thường bàn giảng về Lễ nghi, Văn hóa, Giáo dục, nhưng nhiều sách của ông có bàn tới Quản lý, Quản trị. Hay lắm, tỷ như 36 kế bên Tàu. Tuy rằng mình chả áp dụng được, nhưng cũng có bi ba bi bô vài câu cho có vẻ.
36 kế từ xưa không chỉ là cẩm nang quân sự, mà còn là đỉnh cao của tâm lý học hành vi, nghệ thuật quản trị và triết lý sinh tồn. Góc nhìn này, từ lâu đã được cả Đông - Tây, Kim - Cổ tán đồng. Hiểu được 36 kế không phải để cổ súy cho sự lừa lọc, mà là để có được "tấm khiên" phòng vệ trước những cạm bẫy của cuộc đời. Nhận diện "bẫy" trong đời sống, Tư duy linh hoạt: 36 kế dạy ta cách xoay chuyển tình thế thay vì đối đầu trực diện khi không có lợi thế.
36 kế không đơn thuần là "mẹo lừa đối thủ" mà là sự thấu hiểu quy luật vận động của vạn vật (tương tự như tinh thần của Kinh Dịch) là: Khi thế mạnh thì dùng kế tiến công (Thắng chiến kế, Địch chiến kế); khi thế yếu thì dùng kế hoãn binh, biến ảo hoặc thoái lui (Hỗn chiến kế, Bại chiến kế). Hoặc lấy nhu thắng cương, biến chuyển linh hoạt. Nhìn bề ngoài là binh pháp quân sự, nhưng thực chất là khả năng thích ứng với hoàn cảnh, không cứng nhắc cố chấp.
36 kế giống như một lưỡi dao hai lưỡi, tùy thuộc vào cái "Tâm" của người sử dụng như
- Ở Mặt sáng (Trí tuệ & Mưu lược): Giúp con người biết giữ mình, nhìn thấu những cạm bẫy, nguy cơ xung quanh để không rơi vào thế bị động; Dạy con người cách giải quyết vấn đề bằng trí tuệ thay bằng sức mạnh bạo lực (như Dục cầm cố túng – muốn bắt thì tạm thả, hay Tá đao sát nhân – mượn sức người khác).
- Mặt tối (Thủ đoạn & Lợi dụng) nếu coi 36 kế là kim chỉ nam tuyệt đối cho mọi mối quan hệ nhân sinh, con người rất dễ rơi vào sự hoài nghi, tính toán thiệt hơn và thiếu đi sự chân thành. Nhìn đâu cũng thấy mưu mẹo sẽ làm mất đi cái "Tự nhiên" và sự bình an trong tâm trí.
Như mình thấy, trong 36 kế, kế cuối cùng "Tẩu vi thượng sách" là hay. Nhiều người lầm tưởng "chạy" là hèn nhát, nhưng trong binh pháp lẫn thực tế cuộc sống, biết lui đúng lúc là sự minh triết: Đứng trước ngõ hẹp hay thế trận cầm chắc thất bại, việc cố chấp lao vào chỉ mang lại tổn thất. Rút lui không phải là đầu hàng, mà là để bảo toàn năng lượng, giữ lấy cái gốc và chờ thời cơ mới. Đó là, biết buông bỏ: Đôi khi, "rút lui" khỏi một cuộc tranh cãi vô bổ, một sự ganh đua danh lợi hay một thế cờ bế tắc lại chính là cách giải thoát nhẹ nhõm nhất, trả mọi thứ về sự tĩnh lặng vốn có.
36 kế cho ta Kỹ năng (Thuật) để sinh tồn và quản trị trong một thế giới phức tạp. Nhưng để sự quản trị đó bền vững và mang lại sự an yên, người ta vẫn cần một cái Gốc (Đạo), đó là sự chân thành, cái Tâm trong sáng và sự minh triết biết dừng đúng lúc.
Mình thấy, 36 kế là một di sản tư duy quân sự và tâm lý học rất sâu sắc. Nhưng giá trị nhất của nó không phải là dạy con người ta đi lừa gạt hay thắng thua bằng mọi giá, mà là giúp ta hiểu rõ quy luật của cuộc chơi, biết khi nào nên tiến, khi nào nên buông, và giữ cho mình sự tỉnh táo trước những biến động của dòng đời.
Nội dung 36 kế, kê ra đây cũng dài dòng. Với lại, inernet và AI quá phát triển nên cần kế gì hỏi cái có ngay, phải không các bạn.
