Một buổi hát cô đầu giữa cơn khủng hoảng tín dụng

 Dựa trên các tài liệu có được làm cơ sở để chú thích cho bức tranh tôi sưu tầm ở taybui.bloger.com. 

Âu cũng cũng là góp chút thông tin vậy. 

 

 

Biếm họa đăng trên báo L'Effort Indochinois số ra ngày 29.9.1939. Tranh vẽ cảnh một phòng hát ả đào ở Hà Nội:

Cô đầu và người gẩy đàn đáy ngồi trên phản, chung quanh là những ông khách đang uống rượu và trò chuyện.

Tiêu đề tranh viết: “Khủng hoảng tín dụng đang hoành hành khắp nơi”. Còn dòng chú thích mỉa nhẹ phía dưới nói rằng: “Hiện nay, đây là nơi duy nhất không treo dòng chữ ‘trả tiền ngay’.”

Bức biếm họa nhỏ này phản ánh một lát cắt đời sống đô thị Hà Nội cuối thập niên 1930, khi xã hội thuộc địa vừa chịu ảnh hưởng của khó khăn kinh tế, vừa tồn tại những không gian giải trí đặc trưng của giới thị dân.

***

Tờ L'Effort Indochinois, một tờ nhật báo tiếng Pháp phát hành tại Đông Dương trong những năm cuối thời thuộc địa. Tờ báo này thường đăng các bài bình luận thời sự, kinh tế cùng những tranh biếm họa xã hội phản ánh đời sống đô thị Hà Nội và Sài Gòn dưới góc nhìn của giới trí thức Pháp và tầng lớp thị dân bản xứ biết tiếng Pháp.

Ở góc dưới tranh có chữ ký họa sĩ nhưng khá khó đọc; nét chữ trông giống “Oger” hoặc một bút danh tương tự. Tuy chưa thể xác định chắc chắn tác giả, nhưng phong cách nét vẽ, giản lược, dùng mực đen, nhấn mạnh dáng điệu nhân vật rất gần với lối biếm họa báo chí Pháp phổ biến trong những năm 1930. Kiểu minh họa này cũng chịu ảnh hưởng của truyền thống ghi chép sinh hoạt bản xứ mà các học giả Pháp từng theo đuổi, tiêu biểu như Henri Oger với các bản khắc về đời sống người Việt đầu thế kỷ XX.