Thị huy Hà Nội: Chút vàng son cũ vương dưới mái rêu phong

Thông tin được tìm thấy trên Wikimedia,

các trang báo lưu trữ tại thư viện online của Pháp được Google dịch. 

 

Ít người trong chúng ta biết rằng, vào thời Pháp thuộc, Hà Nội đã sở hữu một hệ thống huy hiệu thành phố (thị huy) được thiết kế riêng biệt và công phu. Không chỉ đơn thuần là một con dấu hành chính, tấm thị huy này là một tư liệu lịch sử quý giá, ghi dấu nỗ lực của các nhà quy hoạch thời bấy giờ trong việc mã hóa linh hồn của vùng đất Thăng Long vào các quy chuẩn thẩm mỹ phương Tây.

Thời Pháp thuộc, Việt Nam chia thành 3 kỳ: Bắc Kỳ (Tonkin), Trung Kỳ (Annam) và Nam Kỳ (Cochinchine), với ranh giới hành chính thay đổi nhiều lần nhưng nhìn chung Bắc Kỳ là vùng đồng bằng sông Hồng và phía Bắc, Trung Kỳ là dải đất miền Trung kéo dài, còn Nam Kỳ là vùng đất từ Gia Định trở xuống (sau này chia thành các khu vực như Sài Gòn, Mỹ Tho, Vĩnh Long, Bát Xắc).

 

Dưới đây là những thông tin chi tiết về tấm "thị huy" này:

1. Nguồn gốc và Ý nghĩa

Vào thời Pháp thuộc, mỗi thành phố lớn ở Đông Dương (như Hà Nội, Hải Phòng, Sài Gòn) đều được chính quyền bảo hộ thiết kế một huy hiệu riêng theo phong cách heraldry (huy hiệu học) của Pháp.

Thị huy Hà Nội thời bấy giờ mang thông điệp về sự bảo hộ của Pháp đối với kinh đô cũ của Việt Nam.

 

 

Cấu trúc và Biểu tượng

Tấm thị huy của Hà Nội thường được chia làm các phần chính với những biểu tượng rất đặc trưng:

Bố cục trung tâm là một tấm khiên, phía trên là hình tòa thành kiểu phương Tây, bao quanh bởi hào quang mặt trời với những tia nắng lượn sóng. Đây là mô típ quen thuộc trong mỹ thuật Pháp, bắt nguồn từ hình tượng Sol Invictus (Mặt Trời bất khả chiến bại) trong thần thoại La Mã. Hai bên huy hiệu là cành sồi và cành ô liu, lần lượt tượng trưng cho sức mạnh, trí tuệ và hòa bình, sự thịnh vượng.

Phần trung tâm của thị huy gắn chặt với huyền sử và bản sắc Hà Nội: hai con rồng uốn khúc quay đầu vào nhau gợi nhắc tên gọi cũ Thăng Long, ở chính giữa là thanh gươm đặt ngược trên mặt sóng nước liên hệ đến truyền thuyết Hồ Hoàn Kiếm và câu chuyện vua Lê Lợi trả gươm cho rùa thần. Bên dưới tấm khiên là dải ruy băng khắc khẩu hiệu Latin “Dislecta Fortitudine Prospera”, có nghĩa là “Can đảm mang lại sự thịnh vượng mà chúng ta mong muốn”.

Hình ảnh con rồng: Chiếm vị trí trung tâm hoặc một phần lớn, tượng trưng cho tên gọi "Thăng Long" (Rồng bay lên). Tuy nhiên, rồng trong thị huy thường được vẽ theo nét lai tạp giữa rồng Á Đông và rồng phương Tây.

Thành lũy (Crown of Towers): Phía trên cùng của tấm khiên thường có hình vương miện tường thành (mural crown) – một quy chuẩn trong huy hiệu học phương Tây để chỉ định đây là đơn vị hành chính cấp thành phố.

Dòng chữ phương châm: Phía dưới cùng thường có dải băng ghi dòng chữ Latinh: "URBS ET NATIO" (Thành phố và Quốc gia).

 

 Sự hiện diện trong đời sống

-        Giấy tờ hành chính: Các công văn, con dấu của Đốc lý Hà Nội thời bấy giờ đều sử dụng hình ảnh này.

-        Các nắp cống cũ hoặc cột đèn: Thời đó, người ta đúc thị huy lên cả các vật dụng hạ tầng đô thị.

-        Thị huy được đắp nổi trên các trụ sở, cơ quan chính quyền hoặc các đơn vị được bảo trợ, phụ thuộc như trường học, thư viện, viện bảo tàng…

 

 

 

    Bạn có thể tìm thấy dấu ấn của tấm thị huy này ở nhiều công trình kiến trúc Pháp cổ còn sót lại tại Hà Nội:

1.  Trường THPT Trưng Vương (Số 26 Hàng Bài, Hoàn Kiếm). Đây là nơi lưu giữ tấm thị huy Hà Nội rõ nét và nguyên vẹn nhất. Bạn hãy quan sát trên phần trán tường (pediment) phía trên cao của tòa nhà chính (nhìn từ cổng Hàng Bài vào).

Tấm phù điêu được đắp nổi rất tinh xảo, thể hiện đầy đủ các thành phần: con rồng ở trung tâm, vương miện tường thành ở trên và những họa tiết trang trí xung quanh. Đây vốn là trường Nữ sinh Đồng Khánh thời Pháp, nên kiến trúc được chăm chút rất kỹ lưỡng.

2.  Trụ sở UBND Thành phố Hà Nội (Số 79 Đinh Tiên Hoàng): Trên mặt tiền của tòa nhà này vẫn còn phù điêu tấm thị huy được tạc rất trang trọng.

Tòa nhà này vốn là Dinh Đốc lý Hà Nội (Mairie de Hanoi) thời Pháp thuộc. Vì đây từng là cơ quan đầu não hành chính của thành phố, nên tấm thị huy ở đây mang tính "chính thống" nhất, tượng trưng cho quyền lực của chính quyền đô thị thời bấy giờ.

Phù điêu thị huy nằm ở vị trí trang trọng trên mặt tiền tòa nhà, ngay phía dưới đồng hồ lớn. (nay có lẽ còn nhưng tôi chưa có dịp thưởng lãm và chụp ảnh để minh chứng ở đây).

3. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia (Số 1 Tràng Tiền)

Mặc dù tòa nhà này (vốn là Bảo tàng Louis Finot) mang phong cách kiến trúc Đông Dương đậm nét hơn, nhưng trong hệ thống hoa văn trang trí và các hiện vật lưu giữ, bạn vẫn có thể tìm thấy hình ảnh thị huy này trên các tài liệu hoặc một số chi tiết kim loại.

4. Các nắp cống và hạ tầng cũ (Khu vực quận Hoàn Kiếm)

Nếu chịu khó "quan sát dưới chân" khi đi dạo quanh các con phố cổ thời Pháp như Phan Đình Phùng, Trần Hưng Đạo hay Lý Thường Kiệt, đôi khi bạn vẫn có thể bắt gặp các nắp cống bằng gang đúc từ thời Pháp có in hình biểu tượng này (thường đã bị mòn theo thời gian).

 

 

 

Thị huy Hà Nội thời Pháp thuộc, với hình ảnh song long chầu gươm báu dưới vương miện tường thành, đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử của nó như một biểu tượng định danh cho một giai đoạn chuyển mình của Thủ đô.

Thời gian có thể làm mờ đi những nét chạm khắc trên đá hay những dòng chữ Latinh kiêu hãnh, nhưng không thể xóa nhòa sự hiện diện của một "linh hồn Hà Nội" bền bỉ.

Những mảnh ghép vàng son ấy, dù nằm trên trán tường cao sang hay dưới nắp cống khiêm nhường, vẫn lặng lẽ kể cho hậu thế về một Thăng Long biết tiếp nhận cái mới mà vẫn giữ trọn cốt cách riêng mình – một sự tự tại kiêu hãnh giữa dòng chảy không ngừng của lịch sử.

Vai trò của EU trong trật tự thế giới hiện nay và tương lai

Bài viết có sự hợp tác của Chat GPT

 

Tranh do Chat GPT minh họa

Bài đăng liên quan: 

_ Bom nợ toàn cầu chính thức mất kiểm soát:  

 https://tuanhuusac.blogspot.com/2025/12/bom-no-toan-cau-chinh-thuc-mat-kiem-soat.html.

Sự thật lạnh lùng sau những bài giảng đạo đức về khí hậu của Châu Âu: 

 https://tuanhuusac.blogspot.com/2025/12/chau-au-va-xe-ien-loi-ich-kinh-te-va-ao.html

EU là một trong những khu vực giàu có, ổn định và văn minh nhất thế giới. Châu Âu có tiền, có công nghệ, có nguồn nhân lực chất lượng cao, có hệ thống thể chế được xây dựng hàng chục năm trong hòa bình.

Nhưng chính trong giai đoạn trật tự toàn cầu bắt đầu rạn nứt, EU lại bộc lộ một nghịch lý khó phủ nhận: sức mạnh kinh tế lớn không đi kèm với khả năng tự quyết chiến lược tương xứng.

Vấn đề của EU không nằm ở việc thiếu nguồn lực, mà nằm ở chỗ thiếu một ý chí chiến lược thống nhất, đủ mạnh để biến tiềm lực thành quyền lực.

MẠNH VỀ LUẬT, YẾU VỀ QUYỀN LỰC CỨNG

EU là một thành tựu lịch sử hiếm hoi: một liên minh các quốc gia từng đối đầu, nay gắn kết bằng luật pháp, thị trường và thể chế hòa bình.

Nhưng chính cấu trúc đó cũng tạo ra một giới hạn: EU rất mạnh về chuẩn mực, quy định và giá trị, nhưng lại dè dặt với quyền lực cứng.

Châu Âu được xây dựng để tránh chiến tranh, nên không quen tư duy quyền lực.

Trong một thế giới còn ổn định, điều này là lợi thế.

Trong một thế giới cạnh tranh gay gắt, đây lại là điểm yếu.

EU giống như một người chơi cờ rất giỏi lý thuyết, hiểu luật, tôn trọng luật, nhưng không cầm đồng hồ và cũng không quyết được nhịp ván đấu.

HỘI NHẬP SÂU – VÀ PHỤ THUỘC SÂU

EU là một trong những bên hưởng lợi nhiều nhất từ toàn cầu hóa hậu Chiến tranh Lạnh:

thị trường chung mở rộng,

đồng Euro tạo ổn định,

công nghiệp công nghệ cao phát triển,

tầng lớp trung lưu lớn mạnh nhờ nhà nước phúc lợi.

Nhưng đi cùng với đó là những phụ thuộc mang tính cấu trúc:

an ninh dựa vào NATO, với vai trò trung tâm của Mỹ,

năng lượng phụ thuộc nguồn bên ngoài,

tài chính và thanh toán xoay quanh hệ thống do Mỹ chi phối.

Khi thế giới “êm”, các phụ thuộc này không gây nhiều tranh cãi.

Khi khủng hoảng xuất hiện, chúng lập tức trở thành điểm yếu.

Mỹ tăng lãi suất → châu Âu hứng lạm phát.

Mỹ trợ cấp công nghiệp → doanh nghiệp EU dịch chuyển sang Mỹ.

EU trừng phạt Nga → châu Âu chịu cú sốc năng lượng nặng nề nhất.

EU tham gia các quyết định lớn, nhưng không kiểm soát nhịp độ và cũng không gánh hệ quả theo cách chủ động.

KHÔNG PHẢI CHƯ HẦU – NHƯNG CŨNG CHƯA ĐỘC LẬP

Gọi EU là “chư hầu của Mỹ” là một cách nói đơn giản hóa.

Nhưng nói EU hoàn toàn độc lập thì cũng không phản ánh đúng thực tế.

EU không muốn lệ thuộc Mỹ, nhưng không đủ thống nhất để tự tách ra.

EU không tin Trung Quốc, nhưng chưa có chiến lược riêng đủ rõ ràng.

EU cắt đứt với Nga, nhưng chưa chuẩn bị đủ cho hệ quả dài hạn.

EU đang ở trong một trạng thái lưng chừng:

không còn hoàn toàn tin vào trật tự cũ,

nhưng cũng chưa sẵn sàng bước sang một vai trò mới.

KHI ĐẶT CẠNH TRUNG QUỐC, NGA VÀ ẤN ĐỘ, SỰ MÂU THUẪN LỘ RÕ

So với ba chủ thể lớn kia, vị trí của EU trở nên đặc biệt mơ hồ.

Trung Quốc chọn ở trong hệ thống để bẻ dần luật chơi.

Họ tận dụng toàn cầu hóa để tích lũy sức mạnh, rồi từng bước điều chỉnh luật lệ theo lợi ích của mình. Đó là một chiến lược dài hạn, có tính toán, và có chủ quyền quyết định rõ ràng.

Nga chọn đối đầu để giữ không gian sinh tồn.

Họ chấp nhận đánh đổi kinh tế để bảo vệ an ninh, năng lượng và ảnh hưởng. Nga không che giấu vai trò của mình và cũng không né tránh cái giá phải trả.

Ấn Độ đứng giữa để mặc cả.

Không ràng buộc hoàn toàn với ai, tận dụng mâu thuẫn giữa các cường quốc để tối đa hóa lợi ích quốc gia. Chậm, thực dụng và rất tỉnh táo.

Còn EU thì khác.

EU không phá luật như Nga,

không bẻ luật như Trung Quốc,

và cũng không đủ linh hoạt để mặc cả như Ấn Độ.

EU chọn vai trò người bảo vệ trật tự cũ, trong khi chính trật tự đó đang suy yếu và không còn đảm bảo lợi ích tương xứng cho họ.

Mâu thuẫn cốt lõi nằm ở chỗ:

EU hành xử như một cường quốc chuẩn mực,

nhưng lại thiếu những công cụ quyền lực cứng để bảo vệ chính mình.

SỰ BÀO MÒN TỪ BÊN TRONG

Trong các cú sốc gần đây, EU không chỉ chịu sức ép bên ngoài mà còn tự bào mòn lợi thế của chính mình.

Công nghiệp nặng rời khỏi châu Âu.

Chi phí sinh hoạt tăng cao.

Tầng lớp trung lưu thu hẹp.

Bất ổn chính trị nội khối gia tăng.

EU chưa sụp đổ.

Nhưng EU đang mất dần trọng lượng trong trật tự toàn cầu mới.

ĐIỀU KHÓ NHẤT LÀ DÁM CHỌN VAI

Nga biết mình đang đánh đổi điều gì.

Trung Quốc biết mình đang đi về đâu.

Ấn Độ biết mình đang chờ thời điểm nào.

EU thì vẫn tin rằng luật lệ, giá trị và đạo đức – tự thân chúng – đủ để bảo vệ mình.

Nhưng thế giới chưa bao giờ vận hành như vậy.

Trong một trật tự nơi quyền lực dịch chuyển nhanh hơn mọi tuyên bố cao đẹp, giá trị chỉ có sức nặng khi được hậu thuẫn bởi năng lực tự bảo vệ.

EU chưa thua.

Nhưng EU đang chơi một ván cờ mà người khác cầm đồng hồ và quyết định nhịp điệu.

Và nếu EU không sớm trả lời được những câu hỏi căn bản về an ninh, năng lượng và tài chính, thì họ có thể sẽ phải chấp nhận một sự thật khó chịu: một cường quốc kinh tế hoàn toàn có thể trở thành một chủ thể ngày càng bị động trong thế giới do kẻ khác định hình.

Quân đội Việt Nam thời chúa Nguyễn và vương triều Nguyễn (cuối thế kỉ XVI – nửa đầu thế kỉ XIX)

 Bài viết có sự trợ giúp của CHAT GPT

 

 

Minh họa bởi Chat GPT

Mình viết bài này không phải vì muốn chứng minh điều gì, cũng không định tranh luận đúng – sai về các triều đại. Đơn giản là trong lúc đọc lại lịch sử, mình thấy có những đoạn bị lướt qua hơi nhanh, mà nếu dừng lại một chút thì hóa ra lại rất đáng suy nghĩ.

Bài viết này hơi dài, mình nói trước cho bạn yên tâm. Nhưng nó không phải kiểu dài để “đọc cho mệt”, mà là dài vì câu chuyện cần được kể chậm rãi. Bạn có thể đọc từng đoạn, lúc nào rảnh thì đọc tiếp, không cần phải nuốt một mạch từ đầu đến cuối.

Lý do mình viết là vì mỗi lần nhắc đến triều Nguyễn, câu chuyện thường kết thúc rất nhanh ở hai chữ suy yếu. Ít ai hỏi thêm rằng: trước khi suy yếu, họ đã từng làm gì, đã từng giữ đất, giữ biển, tổ chức quân đội ra sao để tồn tại giữa một thời kỳ đầy biến động. Khi tự tìm hiểu, mình nhận ra quân đội thời chúa Nguyễn và vương triều Nguyễn không hề tầm thường như cách người ta hay nói gọn trong vài dòng.

Mình không viết để bênh vực, cũng không để phủ nhận. Mình chỉ muốn ghi lại một phần lịch sử theo cách dễ đọc hơn, để nếu bạn có chút tò mò, có thể ngồi xuống, đọc vài đoạn, rồi tự rút ra cảm nhận cho riêng mình. Nếu sau khi đọc xong, bạn thấy mình hiểu lịch sử của chính mình thêm một chút, thì với mình, bài viết này đã đáng để viết rồi.

1. Mở đầu: khi lịch sử cần được kể lại một cách công bằng

Trong dòng chảy lịch sử Việt Nam, triều Nguyễn thường bị nhắc đến nhiều qua lăng kính của sự suy yếu và thất bại trước chủ nghĩa thực dân phương Tây. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn triều Nguyễn từ điểm kết thúc ấy, chúng ta vô tình bỏ qua một giai đoạn dài mà ở đó quân đội Việt Nam từng là lực lượng mạnh, tổ chức quy củ, đủ sức bảo vệ lãnh thổ và mở rộng không gian sinh tồn của dân tộc.

Từ cuối thế kỉ XVI, khi chúa Nguyễn Hoàng đặt những viên gạch đầu tiên ở Đàng Trong, cho đến nửa đầu thế kỉ XIX dưới triều Minh Mạng, quân đội Việt Nam đã trải qua quá trình hình thành, phát triển và chính quy hóa đáng kể. Lịch sử quân đội thời chúa Nguyễn và vương triều Nguyễn vì thế không chỉ là câu chuyện binh đao, mà còn phản ánh tầm nhìn chính trị, năng lực tổ chức và ý thức chủ quyền quốc gia.

2. Bối cảnh lịch sử: chiến tranh và nhu cầu xây dựng quân đội mạnh

 Sau thời Lê sơ hưng thịnh, Đại Việt bước vào thời kì phân liệt kéo dài. Cuộc chiến Nam – Bắc triều, tiếp đó là Trịnh – Nguyễn phân tranh, đã biến đất nước thành chiến trường liên miên. Trong bối cảnh ấy, sự tồn tại của mỗi chính quyền phụ thuộc trực tiếp vào sức mạnh quân sự.

Với các chúa Nguyễn ở Đàng Trong, quân đội không chỉ để phòng thủ mà còn là công cụ mở đất, giữ dân và xác lập quyền lực trên một không gian lãnh thổ mới. Đến khi Gia Long thống nhất đất nước năm 1802, yêu cầu đặt ra là phải xây dựng một quân đội thống nhất, chính quy, đủ sức bảo vệ một quốc gia trải dài từ Bắc chí Nam.

3. Quân đội thời chúa Nguyễn: linh hoạt, thực dụng và hướng biển

3.1. Tổ chức quân đội và tư duy quân sự

Quân đội thời chúa Nguyễn mang đậm tính quân sự hóa xã hội. Bộ máy cai trị gắn chặt với quân đội, và các võ quan giữ vai trò then chốt trong hệ thống quyền lực. Quân đội được chia thành ba bộ phận chính:

-        Thân quân (quân túc vệ): bảo vệ trực tiếp chúa Nguyễn

-        Quân chính quy: đóng tại các dinh, là lực lượng tác chiến chủ lực

-        Quân địa phương (thổ binh): giữ an ninh, trấn thủ các vùng xa

Về binh chủng, quân đội Đàng Trong có đủ bộ binh, thủy binh, pháo binh và tượng binh, trong đó thủy binh được đặc biệt chú trọng – một lựa chọn phù hợp với điều kiện địa lý và định hướng mở rộng xuống phía Nam, ra biển.

3.2. Tiếp thu kỹ thuật quân sự phương Tây

Nhờ vị trí giao thương thuận lợi, chúa Nguyễn sớm tiếp xúc với người Bồ Đào Nha, Hà Lan, Pháp. Không khép kín, các chúa Nguyễn chủ động tiếp thu súng hỏa mai, đại bác, kỹ thuật đóng tàu, từ đó nâng cao đáng kể sức chiến đấu của quân đội.

Việc này giúp quân đội Đàng Trong đủ khả năng đối đầu lâu dài với họ Trịnh, đồng thời giữ thế chủ động trước các thế lực bên ngoài.

3.3. Quân đội và chủ quyền biển đảo

Một điểm đặc biệt quan trọng là việc chúa Nguyễn tổ chức Đội Hoàng Sa và Đội Bắc Hải. Những đội dân binh – bán quân sự này được giao nhiệm vụ ra các quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa để thu lượm sản vật, đo đạc hải trình và tuần tra.

 Hoạt động này diễn ra liên tục, có tổ chức, có sự quản lý của nhà nước, trở thành một trong những cơ sở lịch sử – pháp lý quan trọng khẳng định chủ quyền biển đảo của Việt Nam cho đến ngày nay.

4. Quân đội vương triều Nguyễn: chính quy hóa và đạt đỉnh cao dưới thời Minh Mạng

4.1. Xây dựng quân đội thống nhất toàn quốc

Sau khi thống nhất đất nước, vua Gia Long đặt ưu tiên hàng đầu cho việc tổ chức lại quân đội trên phạm vi toàn quốc. Đến thời Minh Mạng, quân đội triều Nguyễn đạt mức hoàn chỉnh cao nhất.

Quân đội được chia thành:

-        Quân trung ương: cấm binh, thân binh, tinh binh đóng tại kinh thành

-        Quân địa phương: cơ binh đóng tại các trấn, tỉnh

Quân số toàn quốc có thời điểm vượt 200.000 người, một con số lớn trong bối cảnh Đông Nam Á thế kỉ XIX.

4.2. Tuyển quân, lương bổng và kỷ luật

Triều Nguyễn áp dụng chế độ “ngụ binh ư nông”, cho phép binh lính vừa sản xuất vừa sẵn sàng chiến đấu. Lương bổng, ruộng đất và khẩu phần được quy định rõ ràng theo cấp bậc.

Kỷ luật quân đội rất nghiêm: từ binh lính đến tướng lĩnh đều chịu sự giám sát chặt chẽ. Điều này giúp quân đội giữ được trật tự, hạn chế nạn quân phiệt cát cứ.

4.3. Huấn luyện và trang bị

Quân đội được huấn luyện định kỳ, thao diễn thường xuyên. Các binh chủng như thủy binh, pháo binh được đầu tư đáng kể; nhiều xưởng đúc súng, đóng tàu được xây dựng trong nước.

Tuy nhiên, từ nửa sau thế kỉ XIX, quá trình hiện đại hóa chững lại, trong khi phương Tây bước vào thời kì cách mạng công nghiệp và quân sự hóa mạnh mẽ.

5. Nguyên nhân suy yếu và bài học lịch sử

Sự suy yếu của quân đội triều Nguyễn không bắt nguồn từ thiếu truyền thống quân sự, mà chủ yếu do:

-        Tư duy cải cách quân sự chậm chạp

-        Sự bảo thủ trong tiếp thu khoa học – kỹ thuật mới

-        Áp lực kinh tế và xã hội ngày càng lớn

-        Những mâu thuẫn nội tại của bộ máy phong kiến

Khi đối diện với các đội quân viễn chinh hiện đại của phương Tây, một quân đội từng mạnh trong khu vực đã không còn đủ khả năng thích ứng.

6. Kết luận: nhìn lại để hiểu đúng

Lịch sử quân đội thời chúa Nguyễn và vương triều Nguyễn cho thấy:

Việt Nam từng có một nền quân sự tổ chức tốt, gắn liền với quá trình mở nước, giữ nước và khẳng định chủ quyền biển đảo.

Việc nhìn nhận công bằng giai đoạn này không nhằm tô hồng quá khứ, mà để hiểu rằng sự suy yếu không phải là bản chất, mà là hệ quả của hoàn cảnh lịch sử và lựa chọn chính trị cụ thể. Khi lịch sử được kể lại một cách trung thực và bình tĩnh, nó sẽ trở thành nguồn tri thức, chứ không phải gánh nặng định kiến.

Thay cho lời kết

Bài viết này đến đây là đủ dài. Mình xin dừng lại ở đây, không để kết luận thay cho người đọc. Lịch sử vốn không cần ai bênh vực, cũng không cần phải tranh cãi cho bằng được; nó chỉ cần được đọc kỹ hơn một chút mà thôi.

Những gì mình chia sẻ ở trên đều dựa trên các tài liệu lịch sử đã được công bố. Phần nguồn tham khảo ở cuối bài không nhằm “chứng minh mình đúng”, mà để những ai quan tâm có thể tự đọc tiếp, tự kiểm chứng và tự hình thành góc nhìn của riêng mình.

***

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Đào Duy Anh (2013), Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến thế kỉ XIX, Nxb Khoa học xã hội.

2. J. Barrow (2011), Một chuyến du hành đến xứ Nam Hà (1792 – 1793), Nxb Thế giới.

3. Cristophoro Borri (1998), Xứ Đàng Trong năm 1621 (Hồng Nhuệ, Nguyễn Khắc

Xuyên và Nguyễn Văn Nghị dịch, chú giải), Nxb Thành phố Hồ Chí Minh.

4. Lê Đản (2012), Nam Hà tiệp lục (Trần Đại Vinh dịch và khảo chú), Tạp chí Nghiên

cứu và Phát triển, Sở Khoa học và Công nghệ Thừa Thiên Huế, số 3-4 (92-93).

5. Lê Quý Đôn (1964), Phủ biên tạp lục, Nxb Khoa học, Hà Nội.

6. Li Tana (2014), Xứ Đàng Trong - lịch sử kinh tế, xã hội Việt Nam thế kỉ 17 và 18,

Nxb Trẻ.

7. Đỗ Văn Ninh (1993), “Quân đội nhà Nguyễn”, Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử, (6).

8. Nhiều tác giả (2005), Lịch sử nhà Nguyễn, một cách tiếp cận mới, Nxb Đại học Sư phạm.

9. Trương Hữu Quýnh, Phan Đại Doãn, Nguyễn Cảnh Minh (2005), Đại cương lịch sử

Việt Nam (tập 1), Nxb Giáo dục.

10. Quốc sử quán triều Nguyễn (2007), Đại Nam thực lục (tập 1), Viện khoa học xã hội

Việt Nam - Viện sử học, Nxb Giáo dục.

11. Quốc sử quán triều Nguyễn (2007), Đại Nam thực lục (tập 2), Viện khoa học xã hội

Việt Nam - Viện sử học, Nxb Giáo dục.

12. Quốc sử quán triều Nguyễn (2007), Đại Nam thực lục (tập 3), Viện Khoa học xã hội

Việt Nam - Viện Sử học, Nxb Giáo dục.

13. Quốc sử quán triều Nguyễn (1998), Quốc triều chính biên toát yếu (tập 1), Nxb

Thuận Hóa.

14. Thích Đại Sán (1963), Hải ngoại kỉ sự (sử liệu nước Đại Việt thế kỉ XVIII), Viện Đại i Việt thế kỉ XVIII), Viện Đại học Huế, Ủy ban phiên dịch sử liệu Việt Nam.